Αυτισμός και Εκλεκτική διατροφή

Ο αυτισμός είναι μια πολύπλοκη αναπτυξιακή διαταραχή που συνήθως εμφανίζεται κατά τη διάρκεια των πρώτων 3 χρόνων της ζωής. Επιδρά στην φυσιολογική ανάπτυξη του εγκεφάλου στις περιοχές της κοινωνικής αντίδρασης και της επικοινωνίας. Τα παιδιά και οι ενήλικες με αυτισμό έχουν τυπικές δυσκολίες στην λεκτική και μη λεκτική επικοινωνία, την κοινωνική συναναστροφή και τις δραστηριότητες παιχνιδιού και ελεύθερου χρόνου. Η διαταραχή τους δυσκολεύει να επικοινωνήσουν με τους άλλους και να σχετιστούν με τον έξω κόσμο. Σε μερικές περιπτώσεις, επιθετικότητα και αυτο-τραυματιστικές συμπεριφορές μπορεί να εμφανιστούν. Τα άτομα με αυτισμό μπορεί να εμφανίσουν επαναλαμβανόμενες κινήσεις κορμού (χτύπημα χεριών, περιστροφές κλπ) ασυνήθιστες αντιδράσεις σε ανθρώπους, ή ασυνήθιστη ελκυστικότητα σε αντικείμενα. Μπορεί επίσης να εμφανίζουν διάφορα αισθητηριακά θέματα. Χαρακτηρίζονται συχνά από έντονη ευαισθησία σε ορισμένες αισθήσεις ( γεύση, υφή, οσμή ) αλλά και πλήρη αναισθησία σε κάποιες άλλες.

Ένα από τα πιο συνηθισμένα αισθητηριακά ζητήματα είναι αυτό της τροφής. Ειδικότερα, τα παιδιά που ανήκουν στο φάσμα του αυτισμού επιλέγουν αλλά και περιορίζουν σημαντικά τη διατροφή τους. Όταν ένα παιδί έχει εκλεκτική διατροφή, καταναλώνει μόνο συγκεκριμένα φαγητά. Δεν είναι απλά μια ιδιόρρυθμη επιλογή φαγητού καθώς αν ήταν, θα κατανάλωνε οποιοδήποτε φαγητό αν χρειαζόταν και δεν υπήρχαν εναλλακτικές επιλογές. Τα αυτιστικά παιδιά τείνουν να έχουν τέτοιες στερεότυπες συμπεριφορές με το φαγητό τους, αφού ο φόβος των νέων τροφών και η ισχυρότατη αντίσταση έως σημείου κατηγορηματικής άρνησης να φάνε κάποιες τροφές, είναι από τα πιο κοινά προβλήματα των γονέων. Ως αποτέλεσμα, πολλά παιδιά έχουν μικρότερη θρεπτική ποικιλία στη διατροφή τους από ότι θα έπρεπε.

Πιο κάτω παρατίθενται κάποιες συμβουλές προς τους γονείς οι οποίοι αντιμετωπίζουν παρόμοιου είδους προβλήματα με τα παιδιά τους.

1.      Καταρχήν αποκλείστε οποιαδήποτε σωματικά ή οργανικά προβλήματα, αφού ως γνωστόν, είναι πολύ συνηθισμένο τα παιδιά με αυτισμό να έχουν ιατρικά θέματα που δυσχεραίνουν τη σίτιση.

 

2.      Πολλά παιδιά που έχουν αυτισμό βιώνουν μεγάλη αγωνία όταν πλησιάζει η ώρα του φαγητού ή το ίδιο το φαγητό. Οι λόγοι μπορεί να περιλαμβάνουν αισθητηριακές αποστροφές (απτικές, οπτικές, οσφρητικές) και φόβο των άγνωστων τροφίμων. Χωρίς να το θέλουν, οι γονείς μπορεί να επιδεινώσουν το άγχος του παιδιού με το να προσπαθούν να το αναγκάσουν να φάει.  Για να αποφύγουν παρόμοιες καταστάσεις, είναι καλό οι γονείς να περάσουν μερικά λεπτά για να βοηθήσουν το παιδί να χαλαρώσει πριν το γεύμα. Ένας συνήθως αποτελεσματικός τρόπος, είναι να περάσουν πέντε λεπτά χρησιμοποιώντας μαζί βαθιές αναπνοές.

 

3.      Είναι πολύ σημαντικό για μια οικογένεια να τρώνε όλοι μαζί στο τραπέζι. Βοηθάει τα παιδιά και ιδιαίτερα αυτά που έχουν αυτισμό να δημιουργούν εικόνες, μέσα από τις οποίες μαθαίνουν τι αναμένετε να κάνουν. (π.χ το οικογενειακό τραπέζι είναι για το φαγητό)

 

4.      Χτίστε την αποδοχή των τροφίμων από τα παιδιά σας μέσω της σταδιακής έκθεσης τους σε αυτά. Υπάρχουν αρκετά παιδιά που πιθανόν να αισθανθούν έντονο φόβο στην παρουσία καινούριων τροφίμων (λόγω όψης οσμής, χρώματος κτλ).

 

5.      Αναπτύξτε αυτό που τρώει ήδη το παιδί σας. Αν για παράδειγμα αρέσκεται στο να τρώει λευκά μακαρόνια χωρίς σάλτσα, μπορούμε να ξεκινήσουμε με το σταδιακό «άπλωμα» της αποδοχής των τροφίμων, προσφέροντας για παράδειγμα, μια διαφορετική μάρκα λευκά μακαρόνια, στη συνέχεια, προσπαθώντας καστανό ρύζι ή άλλο είδος μακαρόνια. Σταδιακά, βάζουμε στα μακαρόνια λίγο βούτυρο, στη συνέχεια, μια άσπρη σάλτσα, κ.λπ. Η ιδέα είναι να προσφέρουμε ένα τρόφιμο που παραμένει εξοικειωμένο και αναζητά το παιδί, οικοδομώντας μία ανοχή σε μικρές και σταδιακές αλλαγές.

 

6.      Πολλοί γονείς αναγκάζονται να αναζητούν συγκεκριμένα εμπορικά σήματα επειδή τα παιδιά τους αρνούνται οτιδήποτε άλλο. Για να αποφύγετε αυτό το πρόβλημα, μόλις ανοίξετε τα τρόφιμα, βάλτε τα σε σαφή δοχεία γράφοντας επάνω μόνο τη λέξη περιεχομένου (πχ μπισκότα, μακαρόνια, κίτρινο τυρί κλπ).

 

7.      Ενθαρρύνετε το παιδί σας να εξερευνήσει, να παίξει απτικο-οπτικά και να «βρωμιστεί» με τα τρόφιμα Τα παιδιά μαθαίνουν μέσα από το παιχνίδι, και αυτό περιλαμβάνει και το παιχνίδι με το φαγητό. Αυτό συνδυάζεται με την αρχή της «σταδιακής έκθεσης» που περιγράφτηκε παραπάνω. Ενθαρρύνετε το παιδί σας να αλληλοεπιδρά με το φαγητό μέσα από τις αισθήσεις του. Συζητείστε σχετικά με την εμφάνιση και την αίσθηση των τροφίμων. Κάντε ενδιαφέροντα σχήματα με τις φόρμες μπισκότων κ.λπ.

 

8.      Προσπαθήστε όσο το δυνατόν περισσότερο, να αγνοήσετε προκλητικές συμπεριφορές στο τραπέζι. Πολλά παιδιά μαθαίνουν να ξεφεύγουν από το οικογενειακό γεύμα καταφεύγοντας σε φωνές, φτύσιμο, κλαψούρισμα, χτυπώντας στο τραπέζι κλπ. Είναι καλή η απόσπαση της προσοχής από την αρνητική συμπεριφορά με μια συζήτηση σχετικά με το φαγητό.

Loukas Christodoulou