Διατροφικές Διαταραχές: Ξεφεύγοντας απο το ''ανορεκτικό'' πρότυπο

Μια βασική αιτία πρόκλησης διατροφικών διαταραχών είναι τα πρότυπα της εποχής μας, όπως παρουσιάζονται από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Παρόλο που τα τελευταία χρόνια έχει ξεκινήσει μια εκστρατεία καταπολέμησης του φαινομένου αυτού, για πολλά χρόνια το ανορεκτικό πρότυπο επικρατούσε. 
Τα άτομα που πάσχουν από κάποια διατροφική διαταραχή παρουσιάζουν ακραίες σκέψεις, συναισθήματα και συμπεριφορές σχετικά με την διατροφή τους. Οι διατροφικές διαταραχές χαρακτηρίζονται από μια απορροφητική προσπάθεια για λεπτότητα σώματος και από ένα νοσηρό φόβο ότι το άτομο θα παχύνει και θα χάσει τον έλεγχο πάνω στη διατροφή του.

Ποιες είναι οι διατροφικές διαταραχές;
Οι δύο πιο σοβαρές μορφές διατροφικής διαταραχής είναι η ψυχογενής ανορεξία και η ψυχογενής βουλιμία. Τα τελευταία χρόνια έχει προστεθεί ακόμη μια διατροφική διαταραχή, η λεγόμενη διαταραχή υπερφαγίας
Ψυχογενής ανορεξία: Τα άτομα με νευρική ανορεξία έχουν μια εντελώς λανθασμένη εικόνα του σώματος τους. Τους χαρακτηρίζει ένας έντονος φόβος θα γίνουν παχύσαρκοι και επιδιώκουν ασταμάτητα να είναι αδύνατοι. Συχνά αρνούνται να φάνε, αθλούνται καταναγκαστικά και υιοθετούν συνήθεις όπως το να μη δέχονται να φάνε μπροστά σε άλλους, να χάνουν πολλά κιλά και όταν δεν αποδέχονται καμία βοήθεια, μπορεί ακόμη και να αγνοούν το έντονο αίσθημα της πείνας.
Στα συμπτώματα της διαταραχής αυτής περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: 
• Απώλεια του 15% τουλάχιστον του σωματικού του βάρους 
• Έντονος φόβος ότι το άτομο θα παχύνει και θα χάσει τον έλεγχό του. 
• Διαταραχή στην αντίληψη της σωματικής εικόνας του ατόμου 
• Μία τάση να ασκείται με έμμονο τρόπο. 
• Μία έμμονη ενασχόληση με το να ξεχωρίζει τα φαγητά σε ‘καλά’ ή ‘κακά’ και με την ετοιμασία του φαγητού.
• Αμηνόρροια.

Συχνά η ψυχογενής ανορεξία αρχίζει με μία απώλεια βάρους που ήταν αποτέλεσμα είτε κάποιας δίαιτας είτε κάποιας ασθένειας. Τα θετικά σχόλια των γύρω του φαίνεται να ενθαρρύνουν το άτομο στο να πιστέψει ότι αν είναι καλό να είναι κανείς αδύνατος, το να είναι ακόμα πιο αδύνατος θα είναι ακόμα καλύτερο.

Ψυχογενής βουλιμία: Τα άτομα με βουλιμία τρώνε υπερβολικές ποσότητες φαγητού και στη συνέχεια το αποβάλλουν από το σώμα τους, θέλοντας να αποφύγουν τις θερμίδες και την απόκτηση βάρους, κάνοντας χρήση καθαρτικών, κλυσμάτων, διουρητικών ή το πιο σύνηθες, κάνοντας εμετό. Τις περισσότερες φορές, επειδή αισθάνονται αηδία και ντροπή για τον άτακτο τρόπο με τον οποίο καταναλώνουν μεγάλες ποσότητες φαγητού, ενεργούν με μυστικότητα και μόλις αδειάσουν τα στομάχια τους, νιώθουν να φεύγει από πάνω τους η ένταση και τα αρνητικά συναισθήματα που ένιωθαν πριν.
Στα συμπτώματά της περιλαμβάνονται τα ακόλουθα: 
• Επεισόδια υπερφαγίας 
• Το άτομο προσπαθεί να προκαλέσει εμετό για να αντισταθμίσει την υπερφαγία και για να αποφύγει την αύξηση βάρους και/ή χρησιμοποιεί καθαρτικά και διουρητικά.
• Ένας συνδυασμός περιορισμένης λήψης τροφής και μανιώδους άσκησης που έχουν σαν αποτέλεσμα η ζωή του ατόμου να κυριαρχείται από την προσπάθεια ελέγχου του βάρους του.

*Ένα άτομο που πάσχει από ψυχογενή βουλιμία έχει συνήθως ένα σχετικά φυσιολογικό βάρος και έτσι είναι πιο δύσκολο να αναγνωρισθεί απ’ότι ένα άτομο με ψυχογενή ανορεξία.

Η ψυχογενής βουλιμία συχνά αρχίζει με τη δίαιτα και την άκαμπτη προσπάθεια μείωσης του βάρους με στόχο το αδυνάτισμα. Η ανεπαρκής λήψη τροφής προκαλεί σωματική κούραση και ισχυρές παρορμήσεις υπερφαγίας. Με το να κάνει εμετό το άτομο μετά την υπερφαγία μπορεί να αισθανθεί μία προσωρινή ανακούφιση, αλλά σύντομα τα αισθήματά του μετατρέπονται σε αισθήματα κατάθλιψης και ενοχής. Μερικά άτομα χρησιμοποιούν καθαρτικά χωρίς προφανώς να γνωρίζουν ότι τα καθαρτικά δε μειώνουν τις θερμίδες ή το περιεχόμενο λίπος, παρά μόνο αφυδατώνουν το σώμα και προκαλούν απώλεια των ζωτικών ιχνοστοιχείων. Τα άτομα που πάσχουν από ψυχογενή βουλιμία μπορεί να παρουσιάσουν χημικές ανισορροπίες στο σώμα τους οι οποίες μπορεί να προκαλέσουν λήθαργο, κατάθλιψη και συγκεχυμένη σκέψη.

Διατροφική διαταραχή υπερφαγίας (Binge eating disorder) Τα άτομα που πάσχουν από αυτή τη διαταραχή έχουν επεισόδια υπερφαγίας κατά τα οποία καταναλώνουν υπερβολικές ποσότητες φαγητού σε μικρό χρονικό διάστημα, και αισθάνονται εκτός ελέγχου κατά τη διάρκεια των επεισοδίων αυτών. Εν τούτοις, δεν προσπαθούν να κάνουν εμετό μετά το επεισόδιο υπερφαγίας. Η υπερφαγία αυτή μπορεί να έχει σοβαρές συνέπειες στην υγεία τους, όπως παχυσαρκία, διαβήτη, υπέρταση και καρδιοαγγειακές παθήσεις.

Οι διατροφικές διαταραχές συχνά συνυπάρχουν με τις αγχώδεις διαταραχές όπως η διαταραχή πανικού και η έμμονη παθολογική διαταραχή, καθώς και με τη χρήση βλαβερών ουσιών .

ΣΥΧΝΟΤΗΤΑ-ΠΟΡΕΙΑ
Οι διαταραχές διατροφής είναι συχνότερες στην εφηβική ηλικία και στη νεαρή ενήλικη ζωή και έχουν παρατηρηθεί σε όλο τον κόσμο, και η συχνότητά τους είναι περίπου 0,6% για τη νευρογενή ανορεξία, 1% για τη νευρογενή βουλιμία και 3% για την επεισοδιακή υπερφαγία. Οι ασθενείς με ανορεξία ή βουλιμία είναι στη μεγάλη τους πλειονότητα γυναίκες (περίπου 90%). Στη διαταραχή επεισοδιακής υπερφαγίας το ποσοστό των γυναικών είναι περίπου 75%.

Τέλος είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι ένα άτομο που πάσχει από Διαταραχή Πρόσληψης Τροφής δεν είναι απαραίτητο ότι η εμφάνισή του θα είναι αισθητά λιποβαρής ή ακόμη στο «μέσο» φυσιολογικό βάρος. Άνδρες και γυναίκες με Διατροφικές Διαταραχές μπορεί να εμφανίζουν οποιοδήποτε από τα παρακάτω σημάδια και συμπτώματα και να ΜΗΝ είναι χαμηλού βάρους. Μπορεί να είναι στο «μέσο» φυσιολογικό ή ακόμη και υπέρβαροι. Αυτό ΔΕΝ σημαίνει ότι υποφέρουν λιγότερο ή διατρέχουν μικρότερο κίνδυνο!

Loukas Christodoulou